+ ۳۰۸- ادب پارسی ۲

و اما بخش دوم را با دلی آزرده و چشمانی خیس مینویسم ، چرا که خوانندگان متوجه صنعت هایی که در گفتار قبلی به کار رفته بود نشدند و این باعث دلتنگی من شد که چرا نسل امروز چنین با ادب پارسی خود بیگانه اند . در جمله ای که بنده کتاب را مربوط به دوران صفوی معرفی کردم ، صنعت مبالغه به کار رفته بود تا قدمت کتاب بیشتر جلب توجه نماید .

بی مقدمه به سراغ ادامه ی صفحات باقی مانده از این کتاب ارزشمند میرویم :

در صفحات قبل ماهیت واضحی از نویسنده ی کتاب رو نشده بود  ولی با کمی تامل در صفحه ی ۱۲ ، میتوان  بدین نکته پی برد که نویسنده خاطره ی خوبی از فریدون داشته که بدین خوشحالی از او یاد میکند . با تحقیقات بیشتری که به عمل آمد معلوم شد که نویسنده در شهر ی به اسم  وین ( قزوین امروزی ) زندگی میکرده که مردان این شهر علاقه ی بسیار زیادی به کودکان داشته اند و همین باعث شده که نویسنده ی کتاب با فریدون عهد بندد که نام او را در کتاب بیاورد و کمی نیز در مورد او تعریف کند ، باشد که کودکان دیگر تشویق شوند و با نویسنده عهدهای پی در پی ببندند . و مطلب آخر در این صفحه اینکه از بیت چهارم شعر ، میتوان بدین نکته پی برد که شاخ در جیب گذاردن در آن دوران نیز وجود داشته و تا به امروز ادامه دارد .

چنان که در تصویر صفحه ی کناری پیداست باز پروز کلانتری ( نقاش کتاب ) قصد ترویج فرهنگ بیگانه البته اینبار آسیای شرقی ( چشم بادامی ها ) را داشته ، غافل از اینکه آنها به هیچ عنوان عرقچین به سر نمیکنند و این بیشتر کار نانواهای ایرانیست . ولی اگر از حق نگذریم ، لبخند ملیحی که به لب لبنیاتچی می باشد باعث بسی شادی در کودکان میشده به طوری که بچه های محل قصد اسکل کردن او را میکنند و جریان درس این صفحه شکل میگیرد . از پرسشهای این درس میتوان فهمید که نویسنده نیز به نکته ی این درس پی نبرده و قصد دارد با زبان بی زبانی از  بچه ها بپرسد . از میزان IQ  او به راحتی میتوان فهمید که او ۲ رگه بوده که همانطور که گفته شد یک رگ آن مربوط به وین و رگ دیگر آن مربوط به بیل ( اردبیل امروزی ) می باشد .

مشهودترین قسمت این دو صفحه ، مردیست که با کت و شلوار پشت میز نشسته و با ترازو نان ها را وزن میکند که این نشان از آماتور بودن شاطرها در آن زمان دارد که مثلا چانه ای درست میکرده اند که وقتی پهن میشده ، به اندازه ی کف دست میشده و چند دقیقه بعد چانه ای درست میکرده اند که پس از پهن شدن از درب نانوایی بزرگتر بوده .

درست است که دارنده ی این کتاب ، دانش آموزی گاودار بوده ولی پدر او شخصی مایه دار محسوب میشده ، چرا که در آن زمان ۷۰۰۰۰ تومان یا حتی ریال پول بسیار زیادی بوده و این نشان میدهد که دانش آموز گاودار در فکر دزدیدن و فروش یکی از گاوها بوده تا با پول آن یک تویوتا ( از نوع CAMRY آن زمان ) خریداری کرده و با دوست موئنثش ( که  ابتدای نام او را در صفحه ی بعدی به حروف لاتین نوشته شده (M   )) به دیاری بگریزند . و به احتمال زیاد این پیشنهاد از طرف دوست موئنثش بوده ، چرا که جلوی حرف ابتدایی کلمه ی او علامت ( : ) گذاشته شده که این نشان از نقل قول او دارد .

در این صفحه ، نویسنده از هدف شوم دانش آموز گاودار ( یعنی فروختن گاو پدر ) مطلع شده و به هر ترتیبی که بوده قصد منصرف کردن او را داشته ، چرا که با گریختن دانش آموز گاودار ، دیگر چیزی به نویسنده نمیماستیده . پس در یک حرکت استراتژیکی با پر فایده تر جلوه دادن گاو نسبت به تویوتا CAMRY ، دانش آموز گاودار را پیچانده .

در آن زمان هنوز فواید حیوانات دیگر از قبیل شامپانزه ، گراز وحشی ، ارانگوتان ( در بعضی دعواها با نام الانگوتان نیز شنیده شده ) و بسیاری حیوانات دیگر کشف نشده بوده وگرنه نویسنده ی کتاب زحمت آوردن فواید آنها را در کتاب پارسی سال دوم دبستان میکشید .

اگر بخواهیم به طور کلی به کتاب پارسی آن زمان نیم نگاهی بیاندازیم ، به طور قطع به این موضوع پی خواهیم برد که بیش از این که این کتاب قصد در تعلیم و تعلم کودکان داشته باشد ، قصد در شناساندن حیوانات مختلف داشته ، از اینرو میتوان به جای ادب پارسی ، آن را ادب حیوانی نیز نامید .

در پایان ، از خواننندگان محترم خواهشمندم جهت شادی روح تمام دست اندرکاران تولید این کتاب صلواتی بفرستند ، باشد که خدایشان بیامرزدشان ( وسیله ی ایاب و ذهاب درب منزل منتظر شماست )

پ.ن : اگه تلفن خیلی خیلی ضروری دارین فقط 174 کیلومتر دیگه برین جلو ، اونجا یه تلفن نصب کردیم ( استرالیا )

+ ۳۰۷- ادب پارسی ۱

در این یادداشت قصد داریم تا با نثری روان ، تاریخچه ای از کتب فارسی را برای دوستداران اهل ادب به نقد و بررسی بگذاریم ، باشد که آیندگان از آن بهره جویند و دعای خیری در حق این بنده ی حقیر نمایند.

چون مجال بسی کوتاه است و سخن بسیار، در این بخش تنها به توصیف یکی از قدیمی ترین کتابهای باقی مانده از دوران صفوی بسنده میکنیم .

تصویر فوق ، صفحه ی اول این کتاب گرانبهاست . فن شناسان اهل ادب ، پس از تحقیق و تفحص بسیار ، به این نتیجه نائل شدند که به چند دلیل این کتاب جلد ندارد : (الف) چون کتاب کلاس اول نیز بی جلد بوده (ب) جلد اختراع نشده بوده (ج) بارش برف و باران کم بوده و احتیاجی به جلد نبوده (د) جلد دار بودن کتاب نوعی سوسول بازی محسوب میشده (ه) دارنده ی کتاب ، گاودار بوده و احتمالا گاوها جلد کتاب را خورده اند

که احتمال گزینه ی آخر از همه بیشتر است ، چون بقایایی از جلد در کنار تصویر (سمت چپ) دیده شده .

همانطور که در این صفحه مشاهده می شود ، در آن زمان نیز اشاعه ی فرهنگ غرب در میان کودکان ایرانی رواج داشته و این کلمه با حروف لاتین FARSI که در گوشه ی سمت راست توسط دانش آموز گاودار نوشته شده به اثبات میرسد .

هاله ی زرد رنگی که در وسط صفحه قرار دارد ، نشان از آن دارد که دانش آموز گاودار در حال خوردن آب گوشت بوده که چون آبگوشت بسیار داغ بوده ، پسرک دهانش میسوزد و قصد بیرون ریختن آبگوشت را از دهان خود میکند ، در همان هنگام به یاد خشم پدر و مادر میافتد که اگر روی فرش یا سفره بریزد ، آنها اورا خواهند کشت ، پس آبگوشت هارا به روی کتاب خود می ریزد و این نشان میدهد که کودکان آن دوران کاملا نسبت به کتب درسیشان بی ملاحظه بوده اند و همین دلیل باعث شد تا در آینده درسی با عنوان تصمیم کبری به دروس کتب فارسی اضافه شود .

در اواسط صفحه سمت چپ ، دو سوراخ ریز با فاصله ۱۲ میلیمتر دیده می شود که بازگو کننده ی آن آست که در آن زمان به تازگی منگنه اختراع شده بوده و دانش آموز گاودار ، آن را روی این صفحه از کتاب خود امتحان کرده چون بقایای منگنه در صفحات دیگر دیده نمیشود .

دلیل ترک تحصیل بیشتر بچه ها در آن دوران ، ریشه در خط کتاب دارد ، چرا که محمد سلحشور ( خطاط کتاب ) گمان کرده که میخواهد برای دوست مؤنثش نامه بنویسد که با خط نستعلیق کتاب را نگاریده و ، غافل از آنکه ممکن است بچه ها نتوانند بخوانند . البته خود او نیز بر اینکه خط او برای کودکانی چون دانش آموز گاودار خوانا باشد ، شک برده بوده ، این را می توان از پرسش های آخر درس فهمید ( پرسش شماره ی ۱ قسمت سوم : کدامیک از شما می تواند این درس را شمرده و بلند بخواند ؟ )

خاله یا همان معلم دوران ابتدایی که در تصویر دیده میشود با لباسهای مستهجن ، قصد فریب بچه های معصوم را دارد و تخته سیاه چنان بالا کشیده شده که هنگامی که خاله میخواهد روی آن چیزی بنویسد ، مجبور است روی انگشتان خود بایستد و این از پشت صحنه ای ایجاد میکند که باید همه بگویند خدا پدر و مادر پرویز کلانتری ( نقاش کتاب ) را بیامرزد . و بازاینها همه نشانه های ترویج فرهنگ غرب است .

سرودی که هم اکنون در این صفحه پیش رو دارید ، به طور قطع حداقل یکبار شنیده اید ولی هیچوقت نام شاعر آن فاش نشده ، چرا که حتی دانش آموز گاوداری چون صاحب این کتاب ( که از IQیی در حد خرس مهربان دارد ) به این نکته پی برده که شاعر بیش از اندازه از کلمه ی ((باشیم)) استفاده کرده و به ازای هر ((باشیم )) یک شماره زده تا ببیند شاعر کی از رو می رود . البته ۳ عدد ((باش)) در دو بیت بعدی نیز وجود دارد که دانش آموز گاوچران به عقل نابالغش نرسیده که شماره بزند ، شاید هم تا ۳ بیشتر قادر به شمردن نبوده .

بقایای آبگوشت ها در این صفحه ، حاکی از آن است که آبگوشت در آن زمان بسیار چرب و لذیذ بوده و مطمئنا دانش آموز گاوچران به علت بیرون ریختن آبگوشت ها ، دست نوازشی از سوی پدر خود احساس کرده .

شماره ی صفحات نشان از آن دارد که ((شرکت سهامی افست)) خاطره ی بدی از اعداد زوج داشته ، چراکه تا آنجا که میشده از نوشتن آنها پرهیز کرده .

در این درس نویسنده تحت تاثیر دانش آموزان گاو دار قرار گرفته و در پی تشویق آنها به درس و مدرسه برآمده و این ۲ صفحه را به آنها اختصاص داده . به احتمال زیاد دانش آموز گاودار در این درس بسیار خوش درخشیده و به تمام پرسش ها به درستی پاسخ داده ( مخصوصا پرسش شماره ی ۲ ) .

البته پرویز کلانتری ( نقاش کتاب ) نکات انحرافی نیز در تصویر کشیده که دانش آموزان را به گمراهی بکشاند ، مثلا در پرسش شماره ی ۳ ممکن است دانش آموزان شهری فکر کنند آن دو مرد دارند گاوهارا شکنجه می کنند ، چرا که کله ی گاو سفید ، کمی سرخ شده ولی دانش آموز گاوچران آنها را از اشتباهی که بدان مرتکب شده اند ، آگاه میسازد ( این هم از مزایای بودن یک دانش آموز گاودار در کلاس است ) .

پ.ن۱ : چون این پست یکم طولانی شد ، ۲ قسمتیش کردم

پ.ن۲ : این هم از فوائد بچه معروف شدنه ، نمیذارن یه آب خوش از گلوت پایین بره ، لحظه به لحظه ی زندگیتو زیر نظر دارن :